Çalışan istihdam eden her işletme için SGK yükümlülükleri, günlük takip gerektiren bir alandır. İşe giriş ve çıkış bildirimleri, eksik gün açıklamaları, prim hesaplamaları ve teşvik uygulamaları zamanında yapılmadığında idari para cezaları hızla birikir. Ataşehir mali müşavirlik hizmetlerimiz kapsamında bu süreçleri büro organizasyonumuz içerisinde yürütüyoruz.
Bordro yalnızca bir hesaplama işlemi değildir. İş hukuku, sosyal güvenlik mevzuatı ve vergi mevzuatının kesiştiği noktada yer alır. Bu nedenle ücret bordrosunu hazırlarken hem prim ve vergi yükünü hem de ileride doğabilecek iş hukuku sonuçlarını birlikte gözetiyoruz.
Bordro ve Ücret Hesaplamaları
Bordro süreci, ay içinde toplanan bilgilerin doğruluğuna dayanır. Puantaj, izin ve fazla çalışma kayıtları eksik geldiğinde hesaplama da eksik çıkar. Bu nedenle bilgi akışının biçimini ve teslim gününü baştan belirliyoruz. Hesaplama tamamlandığında bordrolar kontrol için işverene iletiliyor. Aşağıdaki başlıklar bu sürecin üç temel bileşenini açıklıyor.
Aylık Bordro Süreci
Puantaj bilgilerinin alınmasından bordronun kesinleşmesine kadar geçen süreç takvime bağlı yürütülür. Asgari geçim ve vergi dilimi etkileri, kıdem ve ihbar karşılıkları, fazla mesai ve ek ödemeler hesaplamaya doğru biçimde yansıtılır. Aylık ücret dışında ödenen prim, ikramiye ve yol yemek gibi kalemlerin hangilerinin prime esas kazanca dahil olduğu ayrı ayrı değerlendirilir. Vergi diliminin yıl içinde yükselmesi, çalışanın net ücretini düşürdüğü için önceden bilgilendirme yapılması fayda sağlar. Bordro kesinleşmeden önce işverenin kontrolüne sunulur. Onay sonrasında tahakkuk ve ödeme bilgileri iletilir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı
İş sözleşmesinin sona erdiği durumlarda tazminat hesaplamaları, fesih nedenine göre değişir. Hesaplamanın doğru yapılması, sonradan açılacak davalarda işverenin durumunu doğrudan etkiler. Hesaplamada esas alınacak giydirilmiş ücretin kapsamı, uygulamada en çok tartışılan konudur. Yol, yemek, yakacık ve düzenli ödenen ikramiyeler bu kapsamda değerlendirilebilir. Kıdem tavanının ilgili dönemde ne olduğu da sonucu etkiler. Hesaplamayı fesih öncesinde yapıp işverenin kararını bilerek vermesini sağlıyoruz.
Yıllık İzin ve Özlük Dosyası Düzeni
İzin kayıtlarının ve özlük dosyalarının eksiksiz tutulması, denetim ve uyuşmazlık durumlarında işverenin en önemli dayanağıdır. Yıllık izin süreleri kıdeme göre değişir ve kullanılmayan izinler çıkışta ücret olarak ödenir. Bu nedenle izin kayıtlarının imzalı belgelerle tutulması gerekir. Özlük dosyasında iş sözleşmesi, kimlik belgeleri, sağlık raporu ve eğitim kayıtları bulunmalıdır. Denetimlerde ilk istenen belgeler bunlardır. Dosya düzenini kurup eksikleri dönemsel olarak hatırlatıyoruz.
Bildirim ve Beyan Yükümlülükleri
- İşyeri tescil ve açılış işlemleri
- İşe giriş ve işten çıkış bildirgeleri
- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
- Eksik gün bildirimleri ve ek belgeler
- İş kazası bildirimleri ve süre takibi
Bildirimlerin yasal süresi içinde yapılması, idari para cezalarının önlenmesinin yanı sıra teşviklerden yararlanabilmenin de ön şartıdır. Bildirimlerin çoğu, olay gerçekleştikten sonra belirli bir süre içinde yapılmak zorundadır. İşe giriş bildirgesi örneğin çalışma başlamadan önce verilmelidir. İş kazası bildirimlerinde ise süre çok daha kısadır ve kaçırılması ağır sonuç doğurur. Bu nedenle işverenlerden, personel hareketlerini gerçekleşmeden önce bildirmelerini rica ediyoruz. Acil durumlar için doğrudan ulaşabileceğiniz bir iletişim kanalı tanımlıyoruz.
Teşvik ve Destek Uygulamaları
Mevzuat, istihdamı desteklemek amacıyla çok sayıda prim indirimi ve destek imkânı sunuyor. Ancak her işletme her teşvikten yararlanamıyor; ortalama sigortalı sayısı, borç durumu ve bildirim düzeni belirleyici oluyor. İşletmenizin durumunu değerlendirip yararlanabileceğiniz teşvikleri tespit ediyor, geriye dönük yararlanma imkânı varsa bunu da inceliyoruz. Teşvikten yararlanabilmenin ilk şartı, bildirimlerin süresinde yapılmış ve prim borçlarının ödenmiş olmasıdır. Bu nedenle teşvik takibi, aslında düzenli bir bildirim disiplininin sonucudur.
- Beş puanlık prim indirimi
- İlave istihdam ve genç istihdamı destekleri
- Engelli ve yatırım teşvikli istihdam uygulamaları
- Kısa çalışma ve benzeri dönemsel destekler
Denetim ve İdari Süreçler
SGK denetimlerinde işyeri kayıtlarının istenen biçimde ibraz edilmesi, asgari işçilik incelemelerinde hesapların hazırlanması ve itiraz süreçlerinin yürütülmesi çalışma alanımız içindedir. İnşaat işlerinde ise asgari işçilik oranı ve ilişiksizlik belgesi süreci ayrı bir takip gerektirir. Denetimde istenen belgelerin düzenli sunulması, sürecin kısa sürmesini sağlar. İnşaat işlerinde asgari işçilik hesabı, işin türüne ve tutarına göre belirlenen oranlar üzerinden yapılır. Hesaplanan tutarın altında işçilik bildirilmişse fark prim istenir. Bu farkı iş devam ederken hesaplayıp takip etmeyi öneriyoruz.
Alt İşveren ve Taşeron İlişkileri
Asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişkide, alt işverenin prim borçlarından asıl işverenin de sorumlu tutulabileceği durumlar bulunuyor. Bu nedenle taşeron çalışılan işlerde hakediş ödemeleri öncesinde borcu yoktur yazısının istenmesi ve alt işveren dosyalarının düzenli takip edilmesi gerekiyor.
İnşaat ve temizlik gibi taşeron kullanımının yaygın olduğu sektörlerde bu kontrolleri aylık rutinin parçası hâline getiriyoruz. Hakediş ödemeleri ile bildirim dönemlerinin birlikte izlenmesi, sonradan doğabilecek sorumluluk tartışmalarını da önlüyor. Alt işveren sözleşmelerinin işin hangi bölümünü kapsadığını açık biçimde göstermesi, sonradan çıkabilecek muvazaa tartışmalarını da azaltır.
İşveren Açısından Riskler
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar; fiilî çalışma ile bildirim arasındaki uyumsuzluk, eksik gün açıklamasının belgeye dayanmaması, ücretin bordroda düşük gösterilmesi ve çıkış kodunun yanlış seçilmesidir. Bu hataların her biri hem prim hem de iş hukuku açısından sonuç doğurur. Bordro sürecini bu risklere dikkat ederek kurguluyoruz. Bu hataların çoğu, işe alım aşamasında atılmayan küçük adımlardan kaynaklanır. Sözleşmenin yazılı yapılması ve ücretin gerçek tutarıyla bildirilmesi, ilerideki pek çok uyuşmazlığı önler.
SGK ve İşveren Uygulamaları Kapsamında Aylık İşleyiş
Ay içinde işe giriş ve çıkışlar anlık olarak bildiriliyor, ay sonunda puantaj bilgileri alınarak bordro hazırlanıyor, ardından tahakkuk ve ödeme bilgileri işletmeye iletiliyor. SGK ve işveren uygulamaları kapsamındaki tüm bildirimler yasal süreleri içinde tamamlanıyor ve ödeme tarihleri önceden hatırlatılıyor.
Personel sayısı değişen işletmelerde teşvik durumu her ay yeniden kontrol ediliyor. Böylece yararlanılabilecek bir indirim gözden kaçmıyor. Ay sonunda hazırlanan özet tabloda tahakkuk tutarı, son ödeme tarihi ve varsa teşvik tutarı birlikte gösterilir.
İş Hukuku ile Bağlantılı Konular
- İş sözleşmesi türünün doğru seçilmesi
- Deneme süresi ve belirli süreli sözleşme uygulamaları
- Fazla çalışma ve hafta tatili hesaplamaları
- Fesih bildiriminin usulüne uygun yapılması
- İbranname ve ödeme belgelerinin düzeni
Bu konular ücret hesaplamasının ötesinde sonuç doğurduğu için, gerektiğinde şirketin avukatıyla birlikte değerlendiriyoruz. Bu başlıklarda alınan kararlar, çoğu zaman yıllar sonra açılan bir davada gündeme gelir. Bu nedenle belgelerin o an için değil, ileride ispat gerektireceği düşünülerek hazırlanması gerekir. İmzaların eksiksiz alınması ve teslim edilen belgelerin bir örneğinin saklanması önemlidir. Fesih söz konusu olduğunda izlenecek adımları önceden konuşuyoruz. Hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda avukatınızla birlikte çalışıyoruz.
Personel Maliyetinin Planlanması
İşverene düşen toplam maliyet, brüt ücretin yanında işveren primi, işsizlik primi, yıllık izin karşılığı, kıdem yükü ve varsa yol ile yemek giderlerinden oluşur. Yeni personel alımı planlanırken bu kalemlerin tamamının hesaplanması, bütçe açısından gerçekçi bir tablo ortaya koyar. Teşvik kapsamına giren bir istihdamda maliyetin ne kadar düşeceğini de aynı hesaplamada gösteriyoruz.
Asgari ücret ve prim tavanı değişikliklerinin yıl başında maliyete etkisini önceden hesaplayarak paylaşıyoruz. Böylece fiyatlama ve bütçe kararları güncel verilerle alınıyor.
Yabancı Çalışan İstihdamı
Çalışma izni başvurusu, izin harçları, sigortalılık başlangıcı ve izin süresinin takibi ayrı bir dikkat gerektiriyor. İzin süresi dolmadan yenileme başvurusunun yapılmaması, hem idari para cezası hem de çalışanın istihdamının kesintiye uğraması sonucunu doğuruyor. Başvuru sürecinde işyerinin çalışan sayısı ve sermaye yapısı gibi şartlar da aranır. İzin verildikten sonra başlangıç tarihinin kaçırılmaması ve sigortalılığın zamanında başlatılması gerekir. İzin sürelerini takvime işleyip yenileme dönemini önceden hatırlatıyoruz. Geçici koruma kapsamındaki çalışanlar için ise ayrı bir süreç yürütülüyor.
Sık Sorulan Sorular
SGK ve bordro süreçlerinde en sık gelen soruları aşağıda topladık. Cevaplar genel bilgi niteliğinde olup her işyerinin durumu kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Çalışan sayınız ve faaliyet konunuz bazı uygulamaları doğrudan etkiliyor. Kendi durumunuza ilişkin sorularınızı telefonla iletebilirsiniz.
Az sayıda çalışanımız var, yine de hizmet alabilir miyiz?
Evet. Tek çalışanı olan işletmelerden geniş kadrolu şirketlere kadar farklı ölçeklerde hizmet veriyoruz. Küçük işyerlerinde süreç daha sade ilerliyor, ancak yükümlülükler açısından fark bulunmuyor. Tek çalışanı olan bir işyerinde de bildirim süreleri ve belge düzeni aynı biçimde geçerli. Bu nedenle ölçek ne olursa olsun aynı titizlikle çalışıyoruz. Ücretlendirme ise çalışan sayısına göre belirleniyor.
Geçmiş dönem teşviklerinden yararlanmadığımızı fark ettik, ne yapabiliriz?
Mevzuatın izin verdiği ölçüde geriye dönük yararlanma ve iade talebi mümkün olabiliyor. Kayıtların incelenmesiyle durum netleştiriliyor. Önce hangi dönemlerde hangi teşvikten yararlanılabileceği tespit edilir. Ardından ilgili dönem bildirgeleri, mevzuatın izin verdiği sınırlar içinde düzeltilir. Ortaya çıkan tutarın iadesi ya da mahsubu için başvuru yapılır. Bu çalışmanın sonucunu başlamadan önce tahmini olarak paylaşıyoruz.
İdari para cezası aldık, itiraz edebilir miyiz?
Süresi içinde yapılan itirazlar çoğu zaman sonuç veriyor. Cezanın dayanağı incelenerek itiraz dilekçesi hazırlanıyor. İtiraz süresi cezanın tebliğ tarihinden itibaren işlediği için yazının ulaştığı günü kayıt altına almak gerekir. İtiraz komisyonuna yapılan başvuruda cezanın dayanağı ve varsa mazeret belgeleri sunulur. Sonuç olumsuz olursa yargı yolu değerlendirilebilir. Erken ödeme indiriminden yararlanma ihtimali de ayrıca hesaplanır.
İletişim
SGK ve bordro süreçleriniz için büromuza ulaşabilirsiniz. Ataşehir İçerenköy’deki ofisimiz hafta içi 09.00 ile 18.00 arasında açıktır. Telefon: 0216 456 54 01 · 0533 264 98 03 · 0531 323 36 50 Çalışan sayınızı, faaliyet konunuzu ve varsa mevcut bordro düzeninizi paylaştığınızda daha net bir değerlendirme yapabiliyoruz. İlk görüşmede işyerinin yükümlülükleri ve işleyiş takvimi ele alınıyor. Ardından belge akışı ve iletişim biçimi belirleniyor. Büromuz hafta içi 09.00 ile 18.00 arasında İçerenköy’deki adresinde hizmet veriyor.